Էկոլոգիա

Երկրագնդի ոլորտներին ծանոթանալով մենք իմացանք,որ դրանցից ամենամեծը կենսոլորտն է:Կենսոլորտի մասին հասկացուոթյուն է տվել գիտնական Էդվարդ Զյուսը:Կենսոլորտը ընդգրկում է ողջ ջրոլորտը ,քարոլորտի վերին և մթնոլորտի ստորին շերտերը:


Կենսոլորտի տեղակայություն

Կենսոլորտը տեղակայված է քարոլորտի վերին մասի, մթնոլորտի ներքին մասի հատման կետում և զբաղեցնում է ողջ ջրոլորտը։

Կենսոլորտի սահմաններ

  • Կենսոլորտի վերին սահմանը մթնոլորտում15-20 կմ է։ Այն որոշվում է օզոնային շերտով, որը կասեցնում է կարճալիքային կենդանի օրգանիզմների համար մահաբեր ուլտրամանուշակագույն ճառագայթումը։
  • Կենսոլորտի ներքին շերտ քարոլորտում3,5-7,5կմ է։ Այն որոշվում է ջրի գոլորշիացման ջերմաստիճանով և սպիտակուցների դենատուրացիայի ջերմաստիճանով, սակայն հիմանականում կենդանի օրգանիզմների տարածումը սահմանափակվում է մի քանի մետր խորությամբ։
  • Կենսոլորտի ստորին շերտը ջրոլորտում10-15 կմ։ Այն որոշվում է Համաշխարհային օվկիանոսի հատակով, ներառյալ հատակային կուտակումները

Կենսոլորտի բաղադրություն

Կենսոլորտը կազմում են հետևյալ նյութերի տեսակներ.

  1. Կենդանի նյութ — կենդանի օրգանիզմների, մարմինների ողջ համալրումը, որ բնակեցնում են Երկիրը, ֆիզիկա-քիմիական առումով միացյալ է, անկախ իրենց սիստեմատիկ պատկանելիության։ Կենդանի նյութի զանգվածը համեմատաբար փոքր է և գնահատվում է 2,4-3,6×1012 տոննա մեծությամբ (չոր վիճակում) և կազմում է Երկրի մյուս ոլորտների զանգվածի 10−6 քիչ։ Բայց դա «մեր մոլորակի ամենահզոր երկրաքիմիական ուժերից» մեկն է, քանզի կենդանի նյութը ոչ միայն բնակեցնում է կենսոլորտը, այլև կերպարանափոխում է Երկրի պատկերը։ Կենդանի նյութը տարածված է կենսոլորտում շատ անհավասարաչափ
  2. Կենսածին նյութ — նյութ, որը արտադրվում և վերամշակվում է կենդանի նյութով։ Օրգանական էվոլյուցիայի ընթացքում կենդանի օրգանիզմները հազարապատիկ անցկացրել են իրենց օրգաններով, բջիջներով և արյունով ամբողջ մթնոլորտը, Համաշխարհային օվկիանոսի ողջ ծավալը, հանքային նյութերի հսկայական զանգված։ Կենդանի նյութի այս երկրաբանական դերը կարելի է պատկերացնել ըստ ածխի, նավթի, կարբոնատային տեսակների հանքատեղերի։
  3. Հանքային, անկենդան նյութ էր (косное вещество)-առանց կենդանի օրգանիզմների մասնակցության ստեղծված արտադրանքներ։
  4. Կենսահանքային նյութ (биокосное вещество)-ստեղծվում է միաժամանակ կենդանի օրգանիզմների և քարացման ընթացքում ներկայացնելով մեկի և մյուսի դինամիկ հավասարակշիռ համակարգեր։ Այդպիսիք են հողըտիղմը, քամահարման կեղևը և այլն։ Նրանցում օրգանիզմները առաջատար դեր են խաղում։
  5. Ռադիոակտիվ քայքայման ընթացքում գտնվող նյութ։
  6. Ցրված ատոմներ, որոնք անդադար առաջանում են տիեզերական ճառագայթման ազդեցության հետևանքով տարբեր տեսակի երկրային նյութերից։
  7. Տիեզերական ծագման նյութ։

Տեղեկություններ ստանալու Զարգացումը նկատվում է միայն կենդանի նյութում և նրա հետ կապված կենսակոսնայում։ Մեր մոլորակի կոսնային նյութում էվոլյուցիոն ընթացք չի կատարվում։

Կյանքի գոյացում

Կյանքը երկրում գոյացել է դեռ արքեյան դարաշրջան տեւողությունը 900 մլ. հասակը 3500 միլիարդ տարի առաջ։ Այսպիսի տարիք ունեն հնէաբանների հայտնաբերած հնագույն օրգանական մնացորդները։ Երկրի տարիքը, որպես արեգակնային համակարգի ինքնուրույն մոլորակ գնահատվում է 4,5 միլիարդ տարի։ Այսպիսով կարելի է համարել, որ կյանքը գոյացել է մոլորակի դեռևս պատանեկան շրջանում։ Արքեյան դարաշրջանում առաջանում են առաջին պրոկարիոտ օրգանիզմներ /բակտերիաներ,կապտականաչ ջրիմուռներ/ , տեղի է ունենում 3 խոշոր փոփոխություններ ՝ արոմորֆոզներ դրանք են ՝ սեռական պրոցեսի,ֆոտոսինթեզի եւ բազմաբջջության առաջացումը։

Կենսոլորտի ապագան

Ժամանակի ընթացքում կենսոլորտը ավելի անկայուն է դառնում։ Գոյություն ունի մարդկության համար մի քանի ողբերգական վաղաժամ փոփոխություն, որից մի քանիսը կապված են մարդկության գործունեության հետ։ Մի քանի փիլիսոփաներ, օրինակ Դևիդ Պիրսը, հանդես են գալիս կենսոլորտի մոդիֆիկացման առաջարկով, բոլոր կենդանի օրգանիզմներին տառապանքներից ազատելու նպատակով՝ և բառի բուն իմաստով Երկրի վրա դրախտ ստեղծելու(աբոլիցիոնիզմ

Հարցեր և առաջադրանքներ

  • Ի՞նչ է կենսոլորտը, ի՞նչ ոլորտներ է ընդգրկում:
  • Կենսոլորտը այն միաջավայրն է, որտեղ մարդը ծավալում է իր գործունեությունը: Կենսոլորտն րնդգրկում է ողջ ջրոլորտը, քարոլորտի վերին և մթնոլորտի ստորին շերտերը:
  • Որո՞նք են կենսոլորտի հիմնական բաղադրիչները:
  • Կենսոլորտի հիմնական բաղադրիչներից են բույսերը և կենդանիները:
  • Թվարկեք կենդանի օրգանիզմների թագավորությունները: Ո՞ր թա­գավորությունում է դասվում մարդը:
  • Վիրուսների, բակտերիաների, սնկերի, բույսերի, կենդանիների: Մարդը դասվում է կենդանիների թագավորությունը: 
  • Տարբեր նյութերի հետ կենդանի օրգանիզմների փոխազդեցության ի՞նչ օրինակներ գիտեք:
  • Օրինակ՝ թթվածնի հետ փոխազդեցությունը:
  • Կենսոլորտում ի՞նչ գործառույթներ են իրականացնում կենդանի օրգանիզմները:
  • Դրանք միջվայրերի միջև կապ են հաստատւմ, փոխանցելով մի նյութը տարբեր ոլորտների:
  • Ուշադիր դիտարկեք տեղանքը, շրջակա միջավայրը: Ի՞նչ գիտեք այդ միջավայրի պայմանների մասին: Թվարկեք և նկարագրեք շրջապատի կենդանի օրգանիզմները, բույսերը և կենդանիները: Ի՞նչ գիտեք այդ օրգանիզմների մասին:
  • Պայմանները բարենպաստ են գյուղատնտեսությամբ զբաղվելու համար: Անշուշտ կան բակտերիաներ, վիրուսներ, տարատեսակ բույսեր, կենդանիներ, օրինակ՝ մեղուներ, ճանճեր, կատուներ, կովեր, մոլախոտեր, բանջարբոստանային մշակաբույսեր, կակչներ ր այլն:
  • Բնապահպանական ի՞նչ խնդիրներ գիտեք:
  • ՀՀ-ում բնապահպանական խնդիր կարելի է հմարել հանքերի շահագործումը, շրջկա տարածքի աղտոտումը, ապօրինի անտառհատումները:

1. Բերեք Երկրագնդի առաջացմանմոտավոր ժամկետը:

Մոտավորապես 4,5 միլիարդ տարի առաջ։

2. Ինչ տեսք ուներ նորաստեղծ Երկրագունդ մոլորակը

Այն շիկացած գունդ էր, որ արտազատում էր տարբեր տեսակի նյութեր։ Երկար ժամանակ հետո միայն այն սառչեց։

3. Ինչ եղանակային պայմաններ էին տիրում մոլորակի վրա այդժամանակ:

Երկրի վրա եղել են անընդհատ կայծակներ, անդադար անձրևներ,

Որոնք են պրոկարիոտները, որ օրգանիզմների նախնիներն են դրանք:

Պրոկարիոտները միաբջիջ օրգանիզմներ են, որոնք չունեն կորիզ, դրանք այժմյան բակտերիաների նախատիպն եմ:

5. Հնարավոր է արդյոք ստանալ պրոկարիոտներ լաբորատորպայմաններում

Ոչ։

6. Որն է պանսպերմիայի տեսությունը, ինչ է այն պնդում:

Այս տեսությունը,որը առաջարկել է Հերման Ռիխտը՝ պնդում է, որ երկրի վրա կյանքը հայտնվել է տիեզերքից։

7. Արդյոք այդ տեսությունըապացուցված է:

Այս տեաությունը ապացուցված չէ, ինչպես բոլոր այլ տեսություններ:

3. Կենսոլորտ: Ինչ է մահը:  Դիտել ֆիլմը, բլոգի մեջ արտահայտել ձեր սեփական կարծիքը մահվան երևույթի վերաբերյալ: Ինչ է այն, արդյոք մահը անհրաեշտ երևույթ է և ինչպես եք այն դիտում աշխարհում կատարվող վերջին իրադարձությունների հետ կապված: Արդյոք Կորոնավիրուսի տարածումը աշխարհով մեկ պատահականություն է, թե գործում են որևիցե բնական մեխանիզմներ, Երկրագնդի բնակչության քանակը փոփոխելու ուղղությամբ: Պատրաստ լինել այս հարցը հետագայում քննարկել Քոլեջում կլոր սեղանի կամ բանավեճի ակումբի ժամանակ:

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s